24 września: Szara jesień, słaby wiatr i tajemnice morskich toni Jastarni

Drugi dzieÅ„ jesieni bÄ™dzie szary, bury i... sÅ‚abowiatrowy.  Zachodni wiatr siÄ™ chyba wziÄ…Å‚ i w koÅ„cu wywiaÅ‚, bo dziÅ› nie przekroczy 2 Bf. W wodzie +16°C, w powietrzu o stopieÅ„ mniej. SÅ‚oÅ„ca brak, wiÄ™c chmury harcujÄ… i może popadać. Surferzy odpoczywajÄ… i leczÄ… odciski, a spacerowicze podziwiajÄ… póÅ‚wyspowe tonie...

SŁUCHAJ: Pogoda dla surferów - 24.09.2026

 

SzczegóÅ‚owe parametry pogodowe

Wiatr

  • Wyraźne uspokojenie na akwenie. Zachodni (W) wiatr osÅ‚abnie i zaledwie w porywach osiÄ…gnie skromne 2 Bf.

Temperatura

  • Lekki powiew jesiennego chÅ‚odu – w powietrzu zobaczmy +15°C, podczas gdy woda w Zatoce i morzu utrzyma jeszcze +16°C.

Akwen i plaża

  • Szare niebo pod kontrolÄ… chmur, z których od czasu do czasu może przelotnie pokropić. DzieÅ„ sprzyja wyciszeniu, regeneracji dÅ‚oni po surferskich szaleÅ„stwach oraz jesiennym spacerom po sosnowym lesie.

Morskie pola, czy tonie PóÅ‚wyspu helskiego

DziÅ› zamiast spaceru po plaży polecam spacer po póÅ‚wyspowym lesie. IdÄ…c leÅ›nÄ… drogÄ… z Jastarni w kierunku bunkrów (OÅ›rodek Oporu Jastarnia) i Kuźnicy zapewne wielu zauważy takie maÅ‚e, niepozorne tabliczki z dziwnymi nazwami zawieszone na drzewach przy drodze. To nazwy tzw. toni, czyli umownych obszarów na Zatoce Puckiej, które dawniej byÅ‚y jakby "polami" na których pracowaÅ‚y maszoperie, czyli takie jakby "spóÅ‚dzielnie" rybackie, które kiedyÅ› byÅ‚y podstawÄ… ryboÅ‚ówstwa na PóÅ‚wyspie Helskim.

Dawno temu na PóÅ‚wyspie Helskim nie byÅ‚o terenów prywatnych, ziemia i brzeg należaÅ‚y do czasów zaborów do PaÅ„stwa Polskiego, w imieniu którego pieczÄ™ nad nimi sprawowaÅ‚ Starosta Pucki (później zastÄ…piÅ‚ go pruski Landrat) oraz miasta GdaÅ„sk (od Boru do Helu), a zatem, żeby Å‚owić ryby trzeba byÅ‚o dzierżawić tonie [obszary wodne]. DzierżawcÄ… byÅ‚ szyper maszoperii i z tego powodu nazwy toni okreÅ›lane byÅ‚y zazwyczaj od nazwiska szypra-dzierżawcy, czyli Maszopa.

TakÄ… toÅ„ można byÅ‚o dziedziczyć lub odsprzedawać, ponieważ miaÅ‚y niemal notarialny status dziaÅ‚ki. PowodowaÅ‚o to liczne dÅ‚ugoletnie spory i waÅ›nie pomiÄ™dzy poszczególnymi maszoperiami o miedzÄ™ i o lepsze czy gorsze tereny poÅ‚owowe. PorzÄ…dkowano to najpierw prawem zwyczajowym, a później i stanowionym - zatwierdzanym przez odpowiednie urzÄ™dy paÅ„stwowe. W wiÄ™kszoÅ›ci osad Kaszubskiego Wybrzeża obowiÄ…zywaÅ‚a zasada zmiany toni (np. w Jastarni obowiÄ…zywaÅ‚a zasada corocznego przechodzenia maszoperii na kolejnÄ…, sÄ…siedniÄ… toÅ„, żeby nie byÅ‚o, że ktoÅ› ma lepszÄ… czy gorszÄ… na staÅ‚e). Każda z rybackich wsi posiadaÅ‚a stałą liczbÄ™ toni do swej wyłącznej dyspozycji, a ich liczba odpowiadaÅ‚a liczbie funkcjonujÄ…cej w osadzie maszoperii. 

Przydzielanie toni nastÄ™powaÅ‚o zgodnie z ustalonym kluczem. Granice pomiÄ™dzy nimi byÅ‚y rokrocznie sprawdzane w obecnoÅ›ci szyprów i przedstawicieli wszystkich maszoperii. W okolicach Jastarni w kierunku Kuźnicy byÅ‚y m.in. I i II toÅ„ Kohnkowa, toÅ„ Pieperowa, Filiowa i Herrmannowa, zaÅ› w kierunku Helu byÅ‚y tonie nazwane byÅ‚y od nazw geograficznycch, czyli Borowska Bliza, Szwedzka Góra, Bocianie Gniazdo, Ratunkowa Szopa, Helska Bliza, Cypel, KoÅ›cielny Bucht czy wreszcie Stary Hak.

Tekst i zdjÄ™cie: Andrzej Jóźwik
Opracowanie: Angelika Kummer


Aktualna prognoza dla PóÅ‚wyspu Helskiego oraz Zatoki GdaÅ„skiej i Puckiej: augustyna.pl/prognozy